ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΟΤΑΞΙΩΝ
Εργοτάξιο ενός μνημείου καλείται το σύνολο της υλικοτεχνικής υποδομής που εξυπηρετεί το έργο συντήρησης και αποκατάστασης του μνημείου. Η οργάνωση του εργοταξίου αποτελεί μια σύνθετη επιχείρηση που περιλαμβάνει την επιλογή του τεχνικού εξοπλισμού, τη διαμόρφωση των χώρων εργασίας και τη σύνταξη του προγράμματος εργασιών. Στην περίπτωση των έργων αποκατάστασης μνημείων ισχύουν περιορισμοί που απορρέουν από τον ειδικό χαρακτήρα αυτών. Ο σεβασμός στην ιστορική και καλλιτεχνική αξία του μνημείου επιβάλλει ιδιαίτερη φροντίδα κατά τη μελέτη της υλικοτεχνικής υποδομής. Επίσης, ο χώρος εγκατάστασης των απαραίτητων τεχνικών μέσων είναι συνήθως περιορισμένος, ενώ συχνά η πρόσβαση και οι μεταφορές του τεχνικού εξοπλισμού στην περιοχή του έργου είναι δυσχερείς. Επιπλέον, η παρουσία επισκεπτών κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης των εργασιών απαιτεί ειδικές ρυθμίσεις. Κατά συνέπεια, ενώ σε ένα σύνηθες οικοδομικό έργο οι εγκαταστάσεις και τα τεχνικά μέσα που χρησιμοποιούνται είναι γνωστά και παγιωμένα, στα έργα αποκατάστασης μνημείων επιβάλλεται η επιλογή ειδικών συστημάτων που θα εξυπηρετούν τα έργα, χωρίς να προκαλούν φθορές ή αισθητική επιβάρυνση στα μνημεία.
Στα τεχνικά μέσα του εργοταξίου περιλαμβάνονται: τα ανυψωτικά συστήματα για την αποξήλωση και την ανασυναρμολόγηση των αρχιτεκτονικών μελών (γερανοί, γερανογέφυρες), τα μέσα διαμόρφωσης και επεξεργασίας των μελών και των συμπληρωμάτων (παντογράφοι, πονταδόροι, ειδικές κατασκευαστικές διατάξεις για τη συγκόλληση και τη διαμόρφωση των μελών), τα συστήματα μετακίνησης των λίθων και μεταφοράς υλικών και εξοπλισμού, οι απαιτούμενες εγκαταστάσεις για τις μετρήσεις και τις αποτυπώσεις, τα εργαστήρια και τα γραφεία για το προσωπικό, τα ειδικά εργαλεία κ.ά.
Κατά την επιλογή της μορφής των εγκαταστάσεων του εργοταξίου επιδιώκεται:
  • Τα τεχνικά μέσα που θα χρησιμοποιηθούν να είναι εύχρηστα και η εγκατάστασή τους να μπορεί να αναστραφεί.
  • Η μορφή των εγκαταστάσεων και τα υλικά κατασκευής να δημιουργούν τη μικρότερη δυνατή αισθητική επιβάρυνση στα μνημεία.
  • Να εξασφαλίζεται η προστασία του ίδιου του μνημείου και των αρχαίων λειψάνων που βρίσκονται στην περιοχή του.
  • Να εξασφαλίζεται η προστασία των εργαζομένων και των επισκεπτών των μνημείων.
Μεγάλη σημασία για την επιτυχή, αλλά και την ασφαλή εκτέλεση ενός αναστηλωτικού έργου έχει η επιλογή του κατάλληλου ανυψωτικού συστήματος, την ευθύνη για την οποία φέρει ο πολιτικός μηχανικός της αναστήλωσης. Στα εργοτάξια της Ακρόπολης σήμερα χρησιμοποιούνται τα εξής ανυψωτικά συστήματα:
  • Γερανογέφυρα τύπου Π, με τροχιές επί του εδάφους.
  • Γερανογέφυρα σε υπερυψωμένες τροχιές.
  • Γερανός τύπου derrick με σταθερή βάση, περιστρεφόμενο μηχανοστάσιο και ανακλινόμενο βέλος.
  • Περιστρεφόμενος οικοδομικός γερανός MR90 με χαμηλό πύργο, ανακλινόμενο βέλος και ηλεκτρικά κυλιόμενη βάση επί σιδηροτροχιών.
Ιδιαίτερα σημαντική για την αξιοποίηση των εργοταξιακών συστημάτων είναι η αποτελεσματική οργάνωση των εργασιών από τον μηχανικό του έργου. Η απρόσκοπτη διαδοχή των εργασιών, η αποφυγή των επικαλύψεων αλλά, κυρίως, η ανταπόκριση του ανθρώπινου δυναμικού αποτελούν την κινητήριο δύναμη για την επιτυχία της προσπάθειας.